Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
İspanyolca Düzensiz Fiiller

İspanyolca Ders-12, İspanyolca – Düzensiz Fiiller- Kullanımı

Düzensiz Fiiller Nasıl Kullanılır?

İspanyolcada sık sık kullanılan Geniş Zaman yapısı yani Presente de indicativo kullanımı düzenli ve düzensiz fiiller olmak üzere 2’ye ayrılmaktadır. Bir önceki yazımızda mastar eki kullanımı konusunu inceledik. İspanyolca dilinde düzensiz fiiller oldukça sık karşımıza çıkmaktadır. Dil yapısının daha iyi anlaşılabilmesi için, düzensiz fiillerin ne şekilde değişikliğe uğradığını bir tablo üzerinden inceleyelim.

Querer (İstemek) Jugar (Oynamak) Poder (-ebilmek) Pedir (istemek)
e—ie u—ue o—ue e—i
Yo qu-ie-ro j-ue-go p-ue-do p-i-do
qu-ie-res j-ue-gas p-ue-des p-i-des
Él/Ella/Usted qu-ie-re j-ue-ga p-ue-de p-i-de
Nosotros/Nosotras queremos* jugamos* podemos* pedimos*
Vosotros/Vosotras queréis* jugáis* podéis* pedís*
Ellos/Ellas/Ustedes qu-ie-ren j-ue-gan p-ue-den p-i-do

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, İspanyolca dil yapısında düzensiz fiiller çekimlerinin yapılabilmesi için öncelikle kök haline getirilmesi gerekmektedir. Bunun için öncelikle, düzensiz fiiller -ar, -er, -ir mastar eklerini çıkarmalıyız. Bunları birer örnekle görelim;

“e—ie” kuralı

Bu kuralda asıl amaç: “e” sesli harfi bulunan kökün “ie” ye dönüşmesidir.

“Pensar: Düşünmek” kelimesini ele alalım.

Öncelikle fiilin mastar eki olan -ar’ı atıyoruz. Kökümüz -pens. Şimdi kuralımızı uygulayabiliriz.

Piens-o

Piens-as

Piens-a

Pens-amos*

Pens-áis*

Piens-an

 

“e—i” kuralı

Bu kuralda asıl amaç: “e” sesli harfi bulunan kökün “i” ye dönüşmesidir.

“Medir: ölçüsünü almak “ kelimesini ele alalım.

Öncelikle fiilin mastar eki olan -ir’i atıyoruz. Kökümüz -med. Şimdi kuralımızı uygulayabiliriz.

Mid-o

Mid-es

Mid-e

Med-imos*

Med-ís*

Mid-en

 

“o—ue” kuralı

Bu kuralda asıl amaç: “o” sesli harfi bulunan kökün “ue” ye dönüşmesidir.

“Sonar: çalmak (telefon/zil) “ kelimesini ele alalım.

Öncelikle fiilin mastar eki olan -ar’ı atıyoruz. Kökümüz -son. Şimdi kuralımızı uygulayabiliriz.

Suen-o

Suen-as

Suen-a

Son-amos*

Son-áis*

Suen-an

 

“u—ue” kuralı

Bu kuralda asıl amaç: “u” sesli harfi bulunan kökün “ue” ye dönüşmesidir.

“Jugar: oyun oynamak” kelimesini ele alalım.

Öncelikle fiilin mastar eki olan -ar’ı atıyoruz. Kökümüz -jug. Şimdi kuralımızı uygulayabiliriz.

Jueg-o

Jueg-as

Jueg-a

Jug-amos*

Jug-áis*

Jueg-an

 

Not: Yıldız (*) ile belirtilen “biz (1.çoğul şahıs) ve siz (2.çoğul şahıs)” şahısları için kullanılan kelimelerde bazı istisnalar olmasına rağmen, yukarıda belirtilen dönüşümler yapılmaz.

“sondaki seslinin önüne g ekleme” kuralı

Bu kural bazı fiillerin yalnızca 1.tekil şahıs çekimi için geçerlidir.

İlgili İçerik  Günlük Hayatta Kullanabileceğiz 25 İspanyolca Atasözü Ders-11

“Salir: dışarı çıkmak” kelimesini ele alalım.

Öncelikle fiilin mastar eki olan -ir’i atıyoruz. Kökümüz -sal. Şimdi kuralımızı uygulayabiliriz.

Salg-o

Sal-es

Sal-e

Sal-imos*

Sal-ís*

Sal-en

“ig” dönüşümü kuralı

 

Bu kural bazı fiillerin yalnızca 1.tekil şahıs çekimi için geçerlidir.

“Decir: söylemek” kelimesini ele alalım.

Dig-o

Dic-es

Dic-e

Dec-imos*

Dec-ís*

Dic-en

Not: Genellikle fiilin köküne ulaşmak için mastar ekini atmamız yeterlidir. Ancak bazı durumlarda “Decir: söylemek” fiilinde olduğu gibi kökü -dec olarak kullanmamız gerekirken yalnızca; biz (1.çoğul şahıs) ve siz (2.çoğul şahıs)” şahısları için bu şekilde kullandık. Diğer şahıslar için -dic olarak kullandık.

Bu özel durumlar hakkında sizleri ilerleyen yazılarımızda daha detaylı bilgilendireceğiz. 

“-zco” dönüşümü kuralı

Bu kural “-cir ve -cer” ile biten fiiller için geçerlidir.

“Conocer: “tanışmak “ kelimesini ele alalım.

Cono-zco

Conoc-es

Conoc-e

Conoc-emos

Conoc-éis

Conoc-en

 

“y” kuralı

Bu kuralda asıl amaç: “iki seslinin yan yana gelmesiyle seslilerin”y” harfine dönüşmesidir.

“İnfluir: etkilemek “ kelimesini ele alalım.

İnfluyo

İnfluyes

İnfluye

İnfluimos*

İnfluís*

İnfluyen

 

Yukarıda belirtilen kuralları düzensiz fiiller “geniş zaman” yapısı kapsamında inceledik. Geniş zaman tüm dillerde hem zaman yapısı hem de kullanılma sıklığı anlamında büyük önem taşımaktadır.

  • Genel alışkanlıkların ifade edildiği durumlarda,
  • Düzenli yapılan bir eylemi ifade ederken,
  • Hala devam eden bir eylemin ifade edilmesinde geniş zaman kullanılmaktadır.

Not: İspanyolcada bir diğer önemli nokta ise; fiillerin çekimlenmesi kurallarının zamanlara göre farklılık göstermektedir. Yukarıdaki kuralları Geniş Zaman çerçevesinde inceledik.

Örneğin Preterito Indefinido (Past Tense-Geçmiş Zaman) zamanı için kısa bir inceleme yapalım.

“Jugar: oyun oynamak” kelimesini ele alalım.

Jug

Jugaste

Jugó

Jugamos

Jugasteis

Jugaron

Yukarıda “Jugar: oyun oynamak” fiilinin Preterito Indefinido (Past Tense-Geçmiş Zaman) çekimini ve Geniş Zaman yapısı yani Presente de indicativo çekimini yaptık. Fiilin her iki zaman göre çekimlenmesini incelediğinizde aralarındaki farkları göreceksiniz. Daha rahat anlaşılması için farkı tek bir tabloda topladık. 🙂

Jugar (Oynamak) Jugar (Oynamak)
“u—ue” kuralı-geniş zaman çekimi Geçmiş Zaman Çekimi
Yo Jueg-o Jug
Jueg-as Jugaste
Él/Ella/Usted Jueg-a Jugo
Nosotros/Nosotras Jug-amos* Jugamos
Vosotros/Vosotras Jug-áis* Jugasteis
Ellos/Ellas/Ustedes Jueg-an Jugaron

 

Not: İlerleyen İspanyolca Derslerinde Preterito Indefinido (Past Tense-Geçmiş Zaman) yapısından detaylıca bahsedeceğiz. Yalnızca göz aşinalığı olması ve sizlerde merak uyandırması amacıyla düzensiz fiiller konusunda bu örneğe yer verdik.

İspanyolca düzenli fiillerde “Mastar Eki” kullanımı ile ilgili yazımıza “İspanyolca-mastar-eki-kullanımı” adlı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir